İngiliz İşgaline Direnen İlçe “Gümüşhacıköy”

Atatürkçü Düşünce Derneği Gümüşhacıköy Şube Başkanı Yaşar Akça, İngiliz İşgaline Direnen İlçe “Gümüşhacıköy”dür dedi.

Akça yaptığı yazılı açıklamada,

I.Dünya Savaşında Çanakkale Boğazı’ndan geçerek İstanbul’u işgal etmek isteyen emperyalist devletlere karşı, Çanakkale’de, Conkbayırı’nda, Arıburnu’da, Anafartalar’da yapılan savaşta Mustafa Kemal’in askeri dehası karşısında yenilen emperyalist İngiliz güçleri geri çekilmişlerdir. Kahraman Türk Topçusu ve Hamidiye  Kuruvazör’ü büyük başarı kazanmış o koca İngiliz gemileri batırılmış boğazdan geçememişlerdir.

            Bizim birlik olduğumuz Almanya yenildiği için bizde yenik sayıldık.

            30.Ekim.1918’de Mondros Ateşkes Andlaşması imzalandı. Osmanlı herbakımdan teslim oldu. Bu anlaşmanın şartları çok ağırdı. İtilaf devletleri yurdu dörtbir yandan işgal ettiler. Fransızlar Adana, İngilizler Urfa, Maraş, Antep, İtalyanlar Antalya, Konya, Yunanlılar İzmir’i, Samsun ve Merzifon ise İngilizlerce işgal edilmiştir. Mustafa Kemal işgaller karşısında “Geldikleri gibi giderler”demiştir. Çare işgallere karşı halkın direnmesidir.

            İnegöl Dağı’nın doğusunda Gaziler Ovacığı denilen geniş tabanlı vadide kurulmuş olan İlçemiz Hacıköy yiğidin harman olduğu bir yerdir. Halkı da 15 Mayıs 1919 da bu yiğitliği göstermiştir. İngiliz askerleri Merzifon’u işgal etmişlerdir.

            İngilizler 15 Mayıs 1919 da bir kamyonla Hükümet Konağı’na geliyorlar, bir kısmı  konağa girerken, diğerleri konağı sarıyor.

            Karşıda Belediye Kahvesi’nin önünde oturup endişeyle beklerken, mezarlıktaki yığma tepede oynayan çocuklar, kucaklarına doldurdukları taşlarla İngiliz askerlerinin çevresine sipere yatarlar. Komutanları olan bu çocuğun (Hamza) işareti ile İngiliz askerlerinin üzerine taş yağmaya başlar. Fahrettin’in Mitralyözü gibi atışlar tam isabet eder ve hiçbiri hedefi sektirmez.

İngilizler şaşırlar, ordan oraya koştururken, başlarından yüzlerinden kan akmaktadır. Bağrışmalar üzerine Hükümet Konağı’ndakiler de, çıkıp kamyona doluşur, camları kırılan kamyon hızlara hareket eder.

            10-12 yaşlarındaki Hamza’nın yanında oyun arkadaşları; Kamil, Göbeloğlu Ahmet, İsmail, Giritlilerin Haydar ve Kabaoğuzlu Cemil vardı.

            (İlçemizden Salim Şentürk (Merhum), babasının anılarından dinlemiş ve anlatmıştır. Bu anlatıyı yazar Öner Yağcı kitaplaştırmıştır. Yerel tarih araştırmaları yapan Tamer Kısa bu konu hakkındaki tüm anlatıları araştırmış ve derlemiştir.)

            Gümüşhacıköy yetkilileri İngilizlerin bu şekilde gelmesini öğrenince Belediye’den halka durumu ilan ederek, ellerine kazma, kürek, balta, tüfek vs. ne varsa alarak cadde boyuna dizilmelerini ve gelenlere tezahürat yapmalarını istemişler.

            İngiliz grubu aleyhte büyük tezahürat arasından geçerek Hacıköy’e gelmişler burada anlatılan görüşmeyi yaptıktan sonra Maden’e (Eski Adı Karaköy) gitmişler. Akşamüzeri geri dönerek aynı tezahürat arasından geçerek dönmüşler, bir daha da gelmemişler.

Bağımsızlık ateşi o zamanlarda Gümüşhacıköy’e sömürgeci devletlerin bayraklarını asmalarına müsaade etmemişlerdir.

Olayı Halkın anlatması:

Merzifon’a İngiliz bayrağını çeken, motorlu vasıtayla ilçemize gelip, İngiliz mandacılığını teklif eden generale zamanın Belediye Başkanı Hacı Koyun;”Beni buraya halk getirdi, ben halk’ın bayrağının temsilcisiyim, ben bu işgal bayrağını dikemem, gücünüz varsa emredin halk diksin” demiştir. Sukutu hayale uğrayan işgalci general, nezaketen ayrılırken daha önce örgütlediği direnişçi halk, işgalci generalin otomobilini taş yağmuruna tutmuş o da makam penceresinden tepkiyi onurla izlemiştir.

Mustafa Kemal işgallere karşı halkı örgütlemiş “ Aslan Durur Durur Öyle Atlat”  Topyekun seferberlikle Anadolu kadın erkek Atasının önderliğinde bağımsızlığına kavuşmuştur. Fakat savaş bitmemiştir. Devrimler onu takip edecektir. Amaç demokratik, laik, çağdaş, hukukun üstünlüğü ile bilimsel eğitimle ileri demokrasiye ulaşmaktır.

            Mecli topyekûn bir seferberlik ilan ederek topyekûn savaşa hazırlandılar. Mustafa Kemal önce milli bir ordu kurulması gerektiğine inanıyordu. İsmet İnönü’ye bu görevi verdi. Milli ordunun kurulması Çerkez Ethem ve Topal Osman’ı endişelendirdi, çünkü beklentileri vardı.

            Gerekli hazırlıklar bitmişti. Kurtuluş Savaşında İnönü’de, Dumlupınar’da, Sakarya’da düşman bozguna uğratıldı. Mustafa Kemal TBMM’sinde Başkomutanlık yetkisini almıştı.30 Ağustos 1922 Büyük Taarruz’la ordu 9 Eylülde İzmir’e girdi. Anadolu artık kurtarılmıştı ama savaş teni başlıyordu.

            Mustafa Kemal biz emperyalizme, kapitalizme karşı mücadele eden halk hükümetiyiz diyor, manda ve himayenin kabul edilemeyeceğini amaç edinmiş Bağımsız Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur.29 Ekim 1923 amaç devrimlerle bunu taçlandırmak gerekiyordu. Saltanat ve halifelik kaldırıldı, dilde devrim ve yeni yazı kabul edildi.Medeni hayatta,hukukta ölçü ve tartı araçlarında,kılık kıyafette yenilikler yapıldı.Laiklik kabul edildi.Kadın hakları önemsendi.Mustafa Kemal Halkevleri,Türk Dil Kurumu,Türk Tarih Kurumunu kurmuştur.Yurtta barış dünyada barış diyerek Akdeniz Ülkeleri arasında Balkan Antantı,Doğuda Sadabat Paktı’nı oluşturarak dostluk kurdu.

            10 yılda hızlı bir kalkınma hamlesi ile fabrikalar, hastaneler, ziraatla ilgili çalışmalar, örnek çiftlikler kurarak halkına örnek oldu. Kısa zamanda halk yoğun eğitime tabi tutuldu. Amacı araştırmacı, düşünen, inceleyen bir gençlik yetiştirmekti. Kısacık ömründe bu gelişmeleri gençler için yapmıştır. Onun için 19 Mayıs 1919 Mücadelesini Türk gençliğine bayram olarak bırakmıştır. Türk gençliği atasını örnek alarak kendini yetiştirmeli Atatürk İlke ve Devrimleri ışığında ülkeyi ileri demokrasiye kavuşturmak için mücadele etmelidir.

            Ne mutlu, demokrasi barış içerisinde herkesin mutluluk içinde, çevreye, doğaya, insanlara saygılı olan gençliğe.

ÖZGÜRLÜĞE GİDEN YOL

Osmanlı Devleti geniş topraklara sahip oldu.1839 Tanzimat Fermanı ile yenileşme hareketleri I-II nci Meşrutiyet ilanı o dönem aydınlanma hareketleri de yetersiz kaldı. Avrupa devletleri Osmanlı devletine hasta adam diyordu. Yakında ölecek mirasını nasıl paylaşacaklarını düşünüyorlardı.

Geniş topraklara sahip olan ülkede huzursuzluklar çıkmış, değişik milletlerde başkaldırılar başlamıştır.1911 de İtalyanlar Trablusgarp’a asker çıkardılar. Mustafa Kemal ve arkadaşları İtalyanlara karşı Derne, Topruk ve Bingazi’de başarılı savaşlar yaptılar. Mustafa Kemal’in Şam’da kurduğu Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, kendisinin Selanik’e atanmasıyla İttihat ve Terakki adını alıyor. Birçok yurtseverlerin oluşturduğu bu dernek üç paşaların yanlışlıkları yüzünden Mustafa Kemal bunların görüşlerini kabul etmiyordu. Mustafa Kemal Sultan Abdülhamit’in emriyle tutuklanıyor, yargılanıyor, Saray çevresi O’nu İstanbul’dan sürekli uzak tutuyordu. Başarısından dolayı kurmaylık için staj yapıyor. Kurmay oluyor.

Selanik ve Manastır’daki başarılı çalışmalarında Kurmay heyetine seçiliyor. Bu arada İstanbul’da 31 Mart gerici ayaklanması başlıyor. Mahmut Şevket Paşa’nın komutanı olduğu, Mustafa Kemal’in kurmay başkanlığını yaptığı Harekat Ordusu ile isyan bastırılıyor. İttihat ve Terakki Mustafa Kemal’i Makedonya’dan uzak tutuyor. İstanbul’da Genel Kurmay’da bir görev veriyor.

1912 Balkan Savaşı. Bulgarlar Edirne ve Kırklareli’ni işgal ediyor. Balkan savaşları her bakımdan iyi sonuç vermiyor. Bulgar’ların ve Ruslar’ın İstanbul hayalleri sonuçsuz kalıyor. Enver, Talat ve Cemal Paşa’ların Alman hayranlığından Birinci Dünya Savaşı’na giriliyor. Oysa Mustafa Kemal bu savaşı gereksiz bulmuştur. Avrupadaki patlak ve iki Alman gemisinin İstanbul’dan geçerek Rus kıyılarını topa tutması ile bu iki gemi (Goben ve Breslow) Osmanlı Devletince satın alınıyor.

18 Mart 1915 Çanakkalede İngiliz ve Fransız gemilerinin Çanakkale boğazını geçmeye çalışması Türk Topçusu (Seyit Onbaşı) ve Hamidiye Gemisi buna engel oluyor. Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalarda kanlı savaşlar sonunda Mustafa Kemal’in büyük başarısı ile kazanılıyor. Osmanlının birlikte olduğu Almanya yenildiği için bizde yenik sayılıyoruz.30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması ile hezimet oluyor. İstanbul başta olmak üzere işgal ediliyor.

Başarıdan başarıya koşan Mustafa Kemal Kafkas Cephesinde Ruslara karşı 16ncı Kolorduda başarı kazanıyor. Suriye cephesinden dönünce İstanbul’da İtilaf devletlerinin donanmasını gördüğünde “Geldikleri gibi giderler” diyor.

Loyd George Osmanlı Devleti’ni parçalayıp müttefikler arasında paylaşmayı planlıyordu. İngilizler Musul, Antep, Maraş’ı, Fransızlar Adana’yı, İtalyanlar Antalya ve Konya’yı Yunanlılar da 15 Mayıs 1919 da İzmir’i işgal ettiler. Padişah ve Damat Ferit Paşa saltanatını düşünüyor. Ülke sıkıntı içerisindeydi. Düşmanlar cirit atıyordu. İngilizler Samsun ve Merzifon’u işgal ettiler. Gümüşhacıköy İngiliz işgaline direnmiştir.

Gönlü ya istiklal ya ölüm diyen yurtseverler Mustafa Kemal öncülüğünde, Saraydan Samsun ve yöresindeki Rum örgütlenmesine karşı Mustafa Kemal Samsun’a ordu müfettişi olarak görevlendirildi.16 Mayıs 1919 da köhne bir vapurla (Bandırma Vapuru) gizlilik içerisinde Samsun’a hareket edildi.(Kazım Dirik, Hüsrev Gerede, İbrahim Tali, Refik Saydam, Mazhar Müfit, Muzaffer Kılıç, Cevat Abbas)

Mustafa Kemal kaptana şu direktifi veriyor;”Sahili takip et batırılır isek yüzerek kıyıya çıkar, dağlar bizi kabul eder “diyor. Samsun’a çıkıldı büyük çoşku O’nu karşıladı. Samsun, Havza, Amasya buluşması halkın çoşkusu ile karşılandı. Direnişin temelleri atıldı. İstanbul’dan birçok yurtsever de bu guruba katıldılar.

Tokat, Sivas, Erzurum tekrar Sivas, Kurtuluş Meşalesi yakıldı. Sivas’ta TBMM hazırlıkları yapıldı. Mustafa Kemal’in Hacıbektaş’ta Postnişin Cemalettin Efendi’yi ziyaret etti.Desteklerini aldı 27 Aralık bütün engeller aşılarak Ankara’ya gelindi.Ankara halkı ve Seymenler coşku ile karşıladılar.Artık Mustafa Kemal’e İstanbul Hükümetince ölüm emri çıkarılmıştı.O yılmadı 23 Nisan 1920 de yurdun değişik yerlerinden gelen vekiller geldi.TBMM açıldı.Mustafa Kemal meclis başkanlığına seçildi.Bu arada İstanbul hükümeti değişik yerlerde isyanlar çıkarmıştır.Adapazarı,Düzce,Hendek,Yozgat isyanları bastırıldı. Bununla da kalınmadı Muhipler Cemiyeti,Teali İslam Cemiyeti,Kürt Teali Cemiyeti,Pontus Rum Cemiyeti, Mavri Mira gibi zararlı dernekler Halkı Ulusal Kurtuluş Hareketi’ne karşı kışkırtmışlardır. İsyanların bastırılmasında Çerkez Ethem’in Kuvay-i Seyyare’si ve Topal Osman Milis kuvvetlerinin etkisi büyüktür.Topal Osman Karadeniz şeridinde etkili olmuş, Merzifon’a kadar gelmiştir. Araştırma Tamer Kısa

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir